Chapter 2 – Somali

CUTUBKA 2.1

faddarayn

Cutubka koowaad, waxaynu si kooban uga soo hadalnay saddexda sababood ee ugu waaweyn, (khatarta la xidhiidha), cudurrada cuntada ka dhasha; wasakhowga bakteeriyada, kiimikada iyo jirka. Cutubkan, waxaynu diiradda saaraynaa saddexdan qodob ee muhiimka ah. Fahamka hanjabaadahaan waxay kuu ogolaan doontaa inaad dejiso kontaroolada loo baahan yahay si loo yareeyo khataraha ilaa heer badbaado leh.

Waxaan sidoo kale soo sheegnay in wasakheynta bayooloji ay tahay sababta ugu badan iyo khatarta ugu weyn ee badbaadada cuntada. Cutubkan intiisa badan waxaynu ku qaadanaynaa ka hadalkeeda.

Waxaad baran doontaa bakteeriyada pathogenic, waxa ay tahay, waxa ay u baahan tahay si ay u noolaato, iyo sida ay u koraan oo u tarmaan. Intaa waxaa dheer, waxaan ka hadli doonaa qaar ka mid ah hubkeeda difaaca iyo sida ay sidoo kale khatar weyn ugu noqon karaan badbaadada cuntada.

Laga bilaabo cutubka 3 ilaa, waxaanu eegi doonaa kontaroolada aad meel dhigi karto.

FADLAN BAYOOLIGA

Aan ku bilowno bakteeriyada. Bakteeriyadu waa noole hal unug ka kooban, oo mararka qaarkood loo yaqaanno microorganisms.

‘Makroskoob’ macnaheedu waa cabbirkoodu aad buu u yar yahay lamana arki karo mikroskoob la’aan.

‘Bayooloji’ macneheedu waa sida aadanaha oo kale, ay yihiin noole u baahan cunto iyo biyo si ay u noolaadaan.

Sidoo kale waa hal unug oo ma dhaqaaqi karaan caawimo la’aan. Waxay u baahan yihiin biyo, cunto, dad ama xayawaan si ay uga guuraan meel kale.

Si aan ula kac ahayn ama si lama filaan ah, waxaan u oggolaanaa in bakteeriyada ay faafto, “ka guurto” meel wasakhaysan una guurto cunto badbaado leh. Tan waxaa loo yaqaan “Cross Contamination” oo waxaan si joogto ah ugala hadli doonaa tan inta lagu jiro koorsada.

Fadlan ogow: Bakteeriyada oo dhan ma keento cudur waxaana loo baahan yahay qaar badan si kor loogu qaado caafimaadka jidhkaaga iyo sidoo kale deegaanka. Koorasku wuxuu diiradda saarayaa kuwa waxyeello kuu keeni kara.

Pathogens, (Khatarta Nafleyda)
Kani waa ereyga la siiyo noole kasta, (ma arki karno iyaga la’aanteed mikroskoob), taasi waxay khatar ku tahay badbaadada cuntada.

Tan waxaa ku jira bakteeriyada pathogenic, fayrasyada, dulin, iyo fungi, (oo ay ku jiraan caaryada iyo khamiirka).

Si fudud loo dhigo, cudur-sidaha keena jirrooyinka cuntada ka dhasha.

Bakteeriyada
cudur-sidaha ah Waxaynu ku bilaabaynaa bakteeriyada pathogenic oo aynu ku dabooli doono inta hadhay cutubka dambe. Sababta ugu weyn ayaa ah in tani ay tahay bakteeriyada xun ee ka mas’uulka ah sababta ugu badan ee cudurrada ka dhasha cuntada. Haddii loo ogolaado inay koraan heer sare, waxay keeni karaan jirro halis ah iyo xitaa dhimasho.

Waxaynu wakhti badan ku bixin doonaa ka hadalka Bakteeriyada Pathogenic cutubyada soo socda. Waxaad baran doontaa sida loo fahmo waxyaabaha ay jecel yihiin iyo kuwa aan jeclayn iyo sida aad u yarayn karto khataraha la xidhiidha Bakteeriyada Pathogenic ilaa heer la aqbali karo.

FIISKA LABAAD

Haddaba, sidee bay bakteeriyada cudurku u koraan si ay khatar ugu noqoto badbaadada cuntada?

Bakteeriyada Pathogenic, marka la eego xaaladaha saxda ah, way labanlaabmi kartaa, (baran), 10 ilaa 20 daqiiqo kasta.

Habkaan waxaa loo yaqaan Binary Fission. Unugga keligiis ah wuxuu u kala baxaa 2. 2 ayaa markaa noqda 4, ka dibna 4 ayaa noqda 8, iyo wixii la mid ah.

Tusaale ahaan, Naas digaag ah, oo ay ku badan tahay borotiinka iyo qoyaanka, oo ku hadhay aagga diyaarinta, heerkulka qolka, waxay siisaa bakteeriyada pathogenic xaaladaha ugu fiican si ay u koraan, (ku bataan).

Naaska digaaga waxaa laga yaabaa inuu si dabiici ah ugu jiro 1000 bakteeriyada pathogenic, (salmonella), halkii garaam oo cunto ah, heerka noocaan ah, nidaamka difaaca ee qofka caadiga ah, caafimaadka leh ayaa ka hortagi doona weerarka. Aashitada caloosheenna waxay awood u yeelan doontaa inay baabi’iso bakteeriyada.

Awoodda ay u leeyihiin in ay si degdeg ah u labanlaabmaan, cuntada “ammaan” waxay ku wasakhaysan kartaa waqti aad u yar gudaheed. Haddii naaska digaagga lagu daayo heerkulka qolka laba saacadood, bakteeriyadu waxay noqon doontaa 64,000 saddex saacadood ka dib bakteeriyada waxay ku dhufatay 500,000 garaam oo cunto ah!

Heerarka noocaan ah, iyo inta badan, qofka caadiga ah, qof caafimaad qaba kama difaaci karo weerarkaas, cudurro ka dhashay cuntada ayaa dhici doona!

Intaa waxaa dheer, haddii aad u adeegto qof ka mid ah kooxaha nugul ee aan soo sheegnay, bal qiyaas sida ay u xanuunsan karaan!

FAT TOM

Fahamka waxa bakteeriyada cudur-sidaha u baahan tahay si ay u noolaato, oo ay u koraan, (ku bataan,) waxay la macno tahay inaad meel dhigi karto tallaabooyin lagu xakameynayo badbaadada cuntada.

Bakteeriyada Pathogenic asal ahaan waxay u baahan tahay lix walxood si ay u noolaadaan una tarmaan. Waxay u baahan yihiin Cunto, Aysiidh, Waqti, Heerkul, Ogsajiin, iyo Qoyaanka, (FAT TOMS).

Haddii aad ka saarto ama xakamayso mid ama in ka badan oo arrimahan ah, waxaad ilaalin doontaa cuntada.

Qodobkaas ayaa mudan in lagu celiyo maadaama ay aad muhiim u tahay!

Haddii aad ka saarto ama xakamayso mid ama in ka badan oo arrimahan ah, waxaad ilaalin doontaa cuntada.

Bakteeriyadu wali way sii jiri doontaa, laakiin markay xakameeyaan deegaankooda ma awoodi doonaan inay koraan, (ku tarmaan), heerar khatar ah waxayna halis galiyaan badbaadada cuntada.

Intaa waxaa dheer, labada hub ee muhiimka ah ee ku jira qolkaaga hubka waa xakamaynta heerkulka iyo xakamaynta wakhtiga.

Ku kaydinta cuntada heerkulka saxda ah, karinta cuntada heerkul sax ah, iyo xaddidida wakhtiga cuntada ee aagga Khatarta Heerkulka waxay meesha ka saaraysaa inta badan bakteeriyada ku salaysan, arrimaha badbaadada cuntada.

Waxaad xaq u leedahay tan oo waxaad bilaabaysaa inaad gacanta ku dhigto badbaadada cuntada ee hawlgalkaaga!

FAT TOM 1 – Cunto

  • Bakteeriyada pathogenic waxay u baahan tahay cunto, (nafaqeeyayaal), si ay u noolaato. Dhammaan cuntooyinka ku habboon bini’aadamka waxay sidoo kale mas’uul ka yihiin koritaanka bakteeriyada; si kastaba ha ahaatee, bakteeriyada pathogenic waxay jeceshahay Cunnooyinka TCS kasta oo ay ku badan tahay borotiinka iyo qoyaanka.

FAT TOM 2 – Aysiidh

  • Aysiidhka waxaa lagu qiyaasaa cabirka pH ee pH 0 (asiidh aad u xoogan) ilaa pH 14 (alkali aad u xoogan), pH 7 waa dhexdhexaad.
  • Bakteeriyada cudur-sidaha leh waxay door bidaan cuntada pH 6 ilaa pH 8 mana ka bixi karaan wax ka hooseeya pH 4.5.
  • Bakteeriyada cudur-sidaha ah kuma kori doonto asiidh xooggan sida khalka.

FAT TOM 3 – Waqtiga

  • Bakteeriyada Pathogenic waxay u baahan tahay waqti ay ku koraan, (ku bataan).
  • Haddii aad yarayso wakhtiga u dhexeeya kaydinta – diyaarinta – karinta – adeegga, waxaad yaraynaysaa qadarka isku dhufashada bakteeriyada pathogenic.
  • Xakamaynta wakhtiga waa mid ka mid ah labada hub ee muhiimka ah. Iska yaree wakhtiga Aagga Khatarta Heerkulka oo waxaad yaraynaysaa fursada isku dhufashada bakteeriyada cudur-sidaha ilaa heer khatar ah.

FAT TOM 4 – Heerkulka

  • Heerkulka waqtiga la socda ayaa ah hubkaaga muhiimka ah.
  • Bakteeriyada cudur-sidaha badankoodu waxay ku tarmaan heerkul u dhexeeya 41oF iyo 135oF.
  • Tan waxa loo yaqaan Aagga Khatarta Heerkulka.
  • Waxay jecel yihiin heerkul kasta oo u dhexeeya 70 ° F iyo 125 ° F.
  • Bakteeriyadu kuma kori doonto heerkul ka sarreeya 135°F kana hooseeya 41°F.

FAT TOM 5 – Ogsajiinta

  • Bakteeriyada badankood waxay u baahan yihiin ogsijiin si ay u tarmaan, si kastaba ha ahaatee, waxaa jira qaar ka mid ah bakteeriyada pathogenic kuwaas oo u baahan kaliya heerarka hoose ee ogsijiinta (ama xitaa ma jirto ogsajiin) si ay u koraan.
  • Clostridium, tusaale ahaan, waxa uu u baahan yahay deegaan aan ogsajiin. Badeecadaha qasacadaysan badidood waxa la mariyaa cunto kariye heerkul sare leh marka ay cuntadu ku jirto gasacadaha. Tan waxaa loo yaqaanaa “Botulinum Cook” waxayna ku lug leedahay kuleylinta alaabta ilaa 250F si loo dilo bakteeriyada clostridium.
  • Xirmooyinka faakuumku waxay sidoo kale ka saartaa ogsijiinta waxayna bixisaa jawi aan oksijiin lahayn taasoo hoos u dhigta isku dhufashada bakteeriyada cudur-sidaha. Si kastaba ha ahaatee, cuntooyinka faakuumku ka buuxaan, sida caadiga ah cuntooyinka diyaarka u ah in la cuno, waa in la qaboojiyaa oo la isticmaalo gudaha taariikhda la sheegay. Sidoo kale, marka la furo, waa in loola dhaqmaa sidii cunto kasta oo caadi ah.

FAT TOM 6 – Qoyaanka (biyaha)

Bakteeriyada cudur-sidaha waxay u baahan tahay biyo (qoyaan) si ay u noolaato. Bakteeriyadu way ku adag tahay inay ku koraan cuntooyinka qallalan iyo alaabada engegan ee dabiiciga ah.

  • Cuntooyinka ku jira biyaha waxa lagu qiyaasaa Hawsha Biyaha (aw).
  • Biyaha saafiga ah waa 1.00 aw.
  • Hilibka cusub waa 0.98aw
  • Baastada la qalajiyey waa 0.60aw.
  • Wax kasta oo ka hooseeya 0.80aw bakteeriya yar ayaa noolaan karta. Qallajinta (fuuq-baxa) ayaa loo isticmaalay habka ilaalinta sanado badan.

Aagga Khatarta heerkulka

Sida aad ka arki karto FAT TOMS, bakteeriyada pathogenic waxay u baahan tahay xaalado gaar ah si ay u noolaato ama ka sii muhiimsan, si ay ugu tarmaan heer khatar ah. Waxaan soo sheegnay labadaba Waqtiga iyo heerkulka inay yihiin laba ka mid ah hubkaaga muhiimka ah. Erayada fudud yaree wakhtiga cuntadu ku jirto heerkulka qolka oo isticmaal kulayl, (heerkulka), si aad u xakamayso kaydinta ama cunto karis ahaan, (dili) marxaladda.

Qaybtan, waxaan rabnaa inaan ka hadalno Aagga Khatarta Heerkulka maadaama ay tahay heerkul aad u muhiim ah oo dhammaan shaqaaluhu ay tahay inay ogaadaan.

Aagga Khatarta Heerkulka waxa uu u dhexeeyaa 41°F iyo 135°F

Haddii aad cuntada ka ilaaliso Aaggan Khatarta Heerkulka ah (41°F iyo 135°F) ama aad yarayso wakhtiga cuntada ku jirta, bakteeriyada cudur-sidaha ah waxay ku adkaan doontaa inay u koraan tiro ku filan si ay u keento cudur ka dhasha cuntada.

Intaa waxaa dheer, heerkulka ka sarreeya 135°F, bakteeriyada cudur-sidaha badankeeda waa la dilaa. (Bakteeriyada qaar ayaa awood u leh inay sameystaan ​​kudka si ay isu difaacaan, anaga ayaana faahfaahin doona tan dambe).

Marka heerkulku ka hooseeyo 41°F bakteeriyada cudur-sidaha badankoodu way hurdaan. Tani waxay la macno tahay inay nooshahay laakiin aan awoodin inay koraan, (ku dhufo).

Gobolka & Kala Duwanaanshaha Deegaanka

Inta lagu jiro koorsadan, waxaan ka hadli doonaa Aaga Khatarta Heerkulka, 41°F iyo 135°F. Tani waxay ku salaysan tahay Xeerka Cuntada ee FDA 2017. Fadlan ogow in gobolada qaarkood ay soo jeedinayaan heerkul ka duwan. Florida tusaale ahaan waxay soo jeedinaysaa 140°F.

Hubi inaad hubiso shuruudaha Gobolkaaga, si kastaba ha ahaatee, koorsadan iyo imtixaanka ugu dambeeya waxaad u baahan doontaa inaad xasuusato 41°F ilaa 135°F.

Heerkulka bakteeriyada ‘Ladoorbiday’

Hadda waxaan dooneynaa inaan helno cilmi-baaris oo aan ka hadalno heerkulka la doorbido kooxaha kala duwan ee bakteeriyada. Uma baahnid inaad xasuusato magacyadan ama heerkulka; Xogtu waa kaliya si ay u muujiyaan xaaladaha heerkulka ugu fiican ee ay u baahan yihiin.

Dhammaan bakteeriyada pathogenic waxay u qaybsantaa afarta kooxood ee hoos ku qoran:

122°F

KOOXDA BACTERIA KORKA TEMP HEERKA KU FIICAN KOORKA
maskaxiyan 23°F ilaa 68°F 50°F
Cilmi-nafsiga 32°F ilaa 95°F 77°F
Mesophiles 50°F ilaa 131°F 95°F
Thermophiles 104°F ilaa 176°F

Bakteeriyada cudur-sidaha ee ugu caansan waa Mesophiles oo isku dhufashadooda ugu fiican waxay dhacdaa inta u dhaxaysa 71.6°F (celceliska heerkulka jikada) iyo 98.6°F (heerkulka jidhka bini’aadamka).

Tani waxay ka dhigaysaa khatar aad u daran cunto kasta oo looga tago tusaale ahaan, miiska diyaarinta, heerkulka qolka. Intaa waxaa dheer, kaliya ka fikir sida kulul ee jikadaadu u hesho adeegga ugu sarreeya.

Mesophiles waxay jecel yihiin in looga tago goobta shaqada saacad ama laba saacadood! Qodob muhiim ah oo ay tahay in laga digtoonaado waa in 41°F ama ka hooseeya, koritaanka, (ku-dhufashada), la joojiyo.

Hadda wax raaligelin ah kama bixinno ku celcelinta faa’iidooyinka wakhtiga iyo heerkulka maadaama ay runtii yihiin labada hub ee muhiimka ah. Si sax ah loo isticmaalo waxay ku filan yihiin inay xaddidaan isku dhufashada bakteeriyada pathogenic.

Dhaqanka ugu Fiican

  • Si sax ah u kaydi cuntada heerkulka saxda ah
  • Xaddid tirada wakhtiga diyaarinta ama qaboojinta
  • Cuntada ku kari heerkulka saxda ah wakhtiga saxda ah
  • Yaree wakhtiga u dhexeeya isu-ururinta saxanka iyo adeegga macmiilka
  • Isticmaal qalabka kululaynta haddii cunto la bixinayo muddo dheer, oo xusuusnow inaad si joogto ah u hubiso heerkulka

CUTUBKA 2.2

Weyn 6

Waxaan in badan ka hadalnay bakteeriyada pathogenic, sida ay u tarmaan iyo 6 dufanka TOMS ee ay u baahan yihiin si ay u noolaadaan. Waxaan sidoo kale ka hadalnay heerkulka ay jecel yihiin.

Qaybtan gudaheeda, waxaynu ku eegi doonaa 6-da cudur ee WEYN. Sidaan leenahay, ogow cadowgaaga!

Marka loo eego Maamulka Cuntada iyo Dawooyinka, (FDA), waxaa jira in ka badan 40 nooc oo bakteeriyada, fayrasyada, dulin, iyo caaryada kuwaas oo keeni kara cudur ka dhasha cuntada.

Koorasku wuxuu diiradda saarayaa waxa loogu yeero, The Big Six, maadaama loo aqoonsaday inay yihiin isha ugu badan ee cudurrada cuntada ka dhasha, loo arko inay aad u faafaan, waxayna sababi karaan jirro daran.

Marka lagu daro Big 6, waxaanu sidoo kale faahfaahin ka bixinnay qaar ka mid ah bakteeriyada kale ee khatarta ah iyo kuwan oo ay weheliyaan Big 6 ayaa diyaar u ah soo dejinta. Waxaan si adag kuugula talinaynaa inaad kaydiso soo dejinta oo aad u xafido sida dukumeenti tixraaceed oo anfacaya. Sidoo kale waa gargaar tababar oo aad u fiican shaqaalahaaga.

Iyada oo qayb ka ah doorkaaga maareeye ahaan, waxaad u baahan tahay inaad ogaato khataraha ugu waaweyn ee badbaadada cuntada. Waxaad u baahan tahay inaad fahamto dhibaatooyinka ay keeni karaan, iyo sida aad ula macaamili karto.

Tusaale ahaan:

  • Waa maxay isha ugu weyn ee bakteeriyada pathogenic?
  • Heerkulkee ayay jecel yihiin?
  • Ma yihiin kuwii hore ee spore-ka?
  • Sunta ma sii daayaan?
  • Ma u baahan yihiin ogsijiin si ay u noolaadaan?
  • Ma u baahan yihiin qoyaan?

Markaad fahamto sifooyinkooda, waxaad bilaabi kartaa inaad dejiso kontaroolo si aad u maamusho.

Weyn 6

Waxaan u kala qaybin doonaa Big 6 labada qaybood ee ugu waaweyn, si faahfaahsan sifooyinka ugu muhiimsan ee cudur kasta, iyo tillaabooyinka faahfaahsan si loo yareeyo khatarta.

Bakteeriyada


  • Nontyphoidal Salmonella (NTS)
  • Salmonella typhi
  • Shigella spp.
  • Shiga sunta soo saarta E. coli (STEC)

Fayrasyada


  • Norovirus
  • Cagaarshowga A

Sida aad arki karto, waxaa jira 4 bakteeriyada pathogenic iyo 2 fayras kuwaas oo mas’uul ka ah inta badan cudurrada ka dhasha cuntada.

Labada kooxoodba waxay leeyihiin tallaabooyin isku mid ah, laakiin sidoo kale tallaabooyin ka hortag ah oo kala duwan sidaas darteed waxaan ku bilaabaynaa bakteeriyada pathogenic.

Lixda Weyn – Bakteeriyada Pathogenic

Nontyphoidal Salmonella (NTS)


Sharaxaada

  • Facultative anaerobic, (uma baahna ogsijiin si ay u noolaadaan), bakteeriyada pathogenic ul u qaabaysan (aan kudka samaynayn).
  • Salmonella ayaa weli ah mid ka mid ah sababaha ugu weyn ee jirrooyinka cuntada ka dhasha ee Maraykanka.
  • Salmonella waxay ku noolaan kartaa toddobaadyo ka baxsan jidhka. Qiyaasta infekshanka ah waxay badanaa ka badan tahay 100,000+ bakteeriya wakici kasta oo cunto ah waxayna u baahan tahay inay ku dhufato tiro badan ka hor intaysan keenin jirro.

Xigasho

  • Si dabiici ah loogu sido xoolo badan oo beeraley ah.
  • Cuntooyinka ay saameeyeen waxaa ka mid ah cunto cayriin oo asal ahaan xayawaan ah oo ay ku jiraan hilibka, sausages, digaaga, ukunta, alaabta ukunta, iyo caanaha.
  • Waxay kaloo saamayn kartaa khudaarta haddii ay taabteen saxarada xoolaha.

Dookhyada

  • Wuxuu ka badbaaday kulaylka barafoobay laakiin waxaa dilay kulayl ka sarreeya 131°F.
  • Tiro yar ama dhexdhexaad ah, waxaa badanaa dila aashitada caloosha ku jirta.

Astaamaha

  • Qandho, madax xanuun, calool xanuun, shuban, matag.
  • Waxay saamaysaa dhammaan kooxaha difaacooda hoos u dhacay. Yar, waayeel, uur leh, iyo buka.
  • Waqtiga bilowga: 12 – 72 saacadood
  • Muddada: 1 – 7 maalmood
  • Xaalada side: Waxa lagu dhex qaadi karaa xiidmaha dadka

Xakamaynta

  • Kala saarida cuntooyinka TCS iyo diyaar u ah in la cuno cuntooyinka
  • Farsamooyinka dhalaalidda saxda ah
  • Ku kari dhammaan cuntooyinka digaaga heer ka sarreeya 165°F. Had iyo jeer ku kari ukunta ilaa 145°F ama ka sareeya ilaa macmiilku codsado.
  • Ha isticmaalin ama ha siin caano, casiir, ama cider aan la miirin
  • Karkari burgerrada iyo waxyaabaha kale ee hilibka lo’da ee kale ee heerkulkooda ugu yar
  • Si fiican u dhaq miraha iyo khudaarta haddii la cuno ceeriin
  • Alaab-qeybiyeyaal sumcad leh oo caddayn kara badbaadada silsiladda sahayda cuntada
  • Nidaamyada nadiifinta iyo nadiifinta waxtarka leh si looga fogaado faddaraynta
  • Ka daa kuwa cuntada ka shaqeeya ee matagaya ama shuban qaba ama laga helay caabuqa Salmonella.

Tiifowga Salmonella (Typhoid)


Sharaxaada

  • Tiifoobidu waxay u badan tahay inay tahay tan ugu daran dhammaan cudurrada ka dhasha cuntada
  • Waa dilaa caadi ah oo ay nadaafad darro ka jirto
  • Tiifowga waxaa sababa bakteeriyada Salmonella Typhi
  • Kaliya waxay qaadataa tiro yar oo bakteeriya ah si ay qof u bukooto
  • Dadka qandhada tiifowga qaba waxay qaadi doonaan bakteeriyada dhiiga iyo xiidmaha

Xigasho

  • Waxay ka timaadaa taabashada saxarada dadka iyo xoolaha qaba (Ogsoonow inta jeer ee cudurada cuntada ka dhasha ee ku xidhan saxarada).
  • Cuntooyinka ay saameeyeen waxaa ka mid ah biyaha iyo caanaha ay wasakheeyeen wasakhda wasakhda, iyo kalluunka qolofta leh ee ka soo baxay sariiraha wasakhaysan ee wasakhaysan, sidoo kale diyaar u ah in la cuno cunto iyo cabitaan.

Dookhyada

  • Deegaan kasta oo ay cuntadu ku wasakhaysan tahay saxarada ama kaadida (ama ay si fudud u faddarayn karto)
  • Wuxuu jecel yahay meelaha daadadka, gaar ahaan cimilo kuleyl ah
  • Ma noolaan karo karkarinta ama karinta, laakiin waxay ku noolaan kartaa qaboojiyaha iyo qaboojiyaha
  • Dhawr jeer ugu fiican 98.6°F, (heerkulka jidhka)

Astaamaha

  • Heerkul sarreeya, qandho, calool xanuun, matag, shuban ba’an, jahawareer maskaxeed, dhibco casaan ah oo maqaarka ah, dareen ah inaad sii xumaanayso.
  • Marka la eego heerka dhimashadu waa qiyaastii 1-2%.
  • Daaweyn la’aan, dhimashadu waxay ku dhacdaa ku dhawaad ​​1 3dii dhacdooodba
  • Muddada Kacsiga (Waqtiga Bilawga): 7 – 21 maalmood
  • Xaalada Qaadista: Haa

Xakamaynta

 

  • Hubinta in dhammaan biyuhu ay badbaado yihiin (la cabbi karo) oo aan lahayn khatar faddarayn
  • Iska ilaali in aanay wasakhayn u dhaxaysa bulaacada iyo biyaha nadiifka ah
  • Heerarka sare ee nadaafadda shakhsi ahaaneed
  • Nidaamyada nadiifinta iyo nadiifinta waxtarka leh si looga fogaado faddaraynta
  • wasakh nadiif ah oo wax ku ool ah
  • Ka saar kuwa ka shaqeeya cuntada ee laga helay caabuqa Salmonella Typhi
  • Fiiro gaar ah u yeelo shaqaale kasta oo u socdaala wadamada dunida saddexaad ee uu tiifowga ka yahay cudur caadi ah

Shigella spp.


Sharaxaada

  • Cudurkan bakteeriyada waxaa mararka qaarkood loo yaqaannaa dysentery bacillary
  • Caabuqani waxa uu dhacaa marka shaqaalaha cuntada ee sidayaasha bakteeriyada ay ku guul daraysteen inay gacmahooda dhaqdaan ka dib markay musqusha isticmaalaan
  • Diqsigu sidoo kale ayaa mas’uul ka ah maadaama ay bakteeriyada u gudbiso saxarada una gudbiso cuntada

Xigasho

  • Aadanaha. Bakteeriyadu waxay ku jirtaa saxarada dadka cudurka qaba waxayna sii noolaan kartaa toddobaadyo ka dib marka calaamaduhu dhammaato

Dookhyada

  • Cunto kasta oo si joogto ah gacmaha loo taabto, sida saladh ka kooban Cuntooyinka TCS
  • Cuntooyinka TCS, wax soo saarka ceeriin, saladh cagaaran, iyo cuntooyinka sida tuna, turkiga, macaroni, iyo salad baradho

Astaamaha

  • Calool xanuun, shuban, saxaro dhiig leh iyo qandho
  • Muddada Kacsiga (Waqtiga Bilawga): 1 ilaa 7 maalmood

Xakamaynta

  • Farsamooyinka gacmo-dhaqashada saxda ah, gaar ahaan ka dib isticmaalka musqusha
  • Cuntooyinka degdega ah u qabooji 41°F ama ka hooseeya
  • Ku kari dhammaan cuntooyinka heerkul ku habboon
  • Ka takhalus duqsigu dhismihiisa

Shiga sunta soo saarta E. coli (STEC)


Sharaxaada

  • Aerobic, (waxay u baahan tahay ogsijiin), bakteeriyada pathogenic usha u qaabaysan, (aan samays ahayn kudka), taasoo soo saarta enterotoxin, (sun/sun)
  • Inta badan noocyada E. coli waa kuwo aan waxyeello lahayn, laakiin qaarkood waxay keeni karaan cunto ku sumoobid oo ay ku jiraan shuban daran oo ku dhaca dhallaanka yaryar iyo carruurta. Mararka qaarkood waxaa loo yaqaan “shuban safarka.”
  • Kaliya waxay qaadataa tiro yar oo bakteeriya ah si ay qof u bukooto

Xigasho

  • Xoolo iyo dad xanuunsaday
  • Bakteeriyada laga helo saxarada dadka cudurka qaba waxayna sii noolaan kartaa toddobaadyo ka dib marka calaamaduhu dhammaato

Dookhyada

  • Hilibka ceeriin, burger aan la karinin, maraqa, caano cayriin.

Astaamaha

  • Shuban, matag, qandho, calool xanuun.
  • Ma aha mid halis ah inta badan dadka caafimaadka qaba, si kastaba ha ahaatee, waxay u dhintaan kooxaha sida dhalinyarada, jirran, waayeelka, ama dadka nidaamka difaaca jirka liito.
  • Waqtiga bilowga: 12 – 24 saacadood
  • Muddada: 1 – 5 maalmood
  • Xaalada side: Dabiici ahaan waxay ku jirtaa xiidmaha bini’aadamka

Xakamaynta

  • Alaab-qeybiyeyaal la ansixiyay
  • Kala soocida kaydinta iyo goobaha shaqada ee cuntooyinka cayriin iyo khatarta sare leh si looga hortago faddaraynta
  • Si fiican u karinta iyo xakamaynta heerkulka cuntooyinka diyaarka u ah in la cuno
  • Nidaamyada nadiifinta iyo nadiifinta wax ku oolka ah si looga fogaado wasakheynta meelaha shaqada iyo meelaha xiriirka ah
  • Nadaafadda shakhsi ahaaneed ee wanaagsan si looga hortago faddaraynta

Qodobka Muhiimka ah


Lagaama filayo inaad xasuusato magac kasta oo bakteeriya ah, meesha ay ka timid, dookheeda, iwm. Si kastaba ha ahaatee, waxaa lagaa filayaa inaad fahanto bakteeriyada iyo sida loo dejiyo habab lagu xakameynayo korriimadooda.

Sida ugu fiican waa in la soo dejiyo dukumeenti aan ka wada hadalnay oo u isticmaalnaa hage tixraac degdeg ah. (Waxaan sidoo kale liis garenay qaar badan oo ka mid ah bakteeriyada pathogenic ee ugu weyn ee laga yaabo inaad la kulanto).

Iyadoo bakteeriyada kala duwani ay ka timaaddo ilo kala duwan, qaar waxay u baahan yihiin inay koraan ilaa heer sare si ay u keenaan jirro ka dhasha cuntada, kuwa kale waxay u baahan yihiin oo kaliya inay noqdaan tiro yar si ay qof u qaadsiiso. Qodobka ugu muhiimsan ee aad u baahan tahay inaad qadariso waa inaad leedahay afar difaac oo waaweyn.

Waqtiga – Heerkulka – Nadaafadda Shakhsi ahaaneed ee Shaqaalaha – Nadiifinta & Fayadhowrka


Ma adkeyn karno muhiimada ay leeyihiin qodobadan fudud, haddana muhiimka ah.

  • Ku kaydi cuntada heerkulka saxda ah, yaree wakhtiga diyaarinta, (Aagga Khatarta Heerkulka), ku kari cuntada heerkulka saxda ah wakhtiga saxda ah, isla markiiba u adeeg ama ku hay heerkulka saxda ah wakhtiga saxda ah.
  • Hubi in shaqaaluhu ay leeyihiin nadaafad shakhsiyeed oo wanaagsan, gaar ahaan gacma-dhaqidda, oo iska ilaali qof kasta oo isku daya inuu shaqeeyo isagoo xanuunsan. Sidaan sheegnay, bal eeg inta cudur ee cuntada ka dhasha ee ku xidhan saxarada!
  • Marka la eego nadaafadda iyo fayodhowrka, samee habab adag si aad u yareyso halista wasakhowga. Shaqaaluhu waa inay si buuxda u fahmaan qodobkan oo sii wadida tababarka iyo la socodka waa furaha.

Weligaa kama joojin doontid bakteeriyada pathogenic inay gasho qalliinkaaga, laakiin waxaad ka hortagi kartaa inay ku tarmaan heer khatar ah.

Hawlgal nadiif ah oo si wanaagsan loo maamulay waa hawlgal ammaan ah!

SUNTA & XOOGAHA

Ka hor inta aynaan ka gudbin bakteeriyada cudur-sidaha, waxaa jira dhowr qodob oo kale oo aan u baahanahay inaan sharaxno. Waxaan soo sheegnay in bakteeriyada qaarkood ay yihiin kuwa hore u sii daaya sunta, (sun), aan si faahfaahsan u sharaxno:

Spores


Bakteeriyada qaar ayaa iska caabin karta weerarka, (kuleylka ama kulaylka qaboobaha iyo kiimikooyinka) iyagoo samaysta xabka. Tani waa jawaab celin difaac oo ay bakteeriyadu leedahay wayna adkaan kartaa in laga gudbo. Bakteeriyada samaysa Spore-ka waxay unugeeda ku leedahay lakab dibadda ah oo adag taasoo u oggolaanaysa bakteeriyada inay hurdo; iyaga oo ka ilaalinaya kulaylka iyo qabowga, ogsijiin la’aanta, biyaha, iyo nafaqooyinka.

Qodobka ugu muhiimsan ayaa ah in heerkulka karinta ee caadiga ah uusan dilin doonin bakteeriyada samaysa xabkaha. Way badbaadaan wayna bataan marka xaaladuhu noqdaan kuwo wanaagsan mar kale.

Sunta


Intaa waxaa dheer, bakteeriyada qaarkood waxay sidoo kale sii daayaan sunta, (kiimikada sunta ah), taas oo qayb ka ah wareegga noloshooda, ama marka ay dhintaan.

Suntu aad bay khatar u tahay oo xataa xaddi yar ayaa waxyeello u geysan kara jidhkaaga. Caadi ahaan, bakteeriyada cudur-sidaha sunta soo saarta, jirrooyinka cuntada ka dhasha waxay ka yimaadaan sunta ay sii daayaan.

Waxa kale oo aad maqli kartaa shuruudaha soo socda:

Exotoxins


  • Bakteeriyada cudur-sidaha qaarkood waxay soo saartaa sun inta ay weli nool yihiin.

Endotoxins


  • Bakteeriyada cudur-sidaha qaarkood ayaa sii daaya sunta maadaama ay ku burburto karinta.

Xakamaynta:


Bakteeriyada cudur-sidaha leh ee hore u soo saartey xadhkaha ama soosaarayaasha sunta ah, cunto karinta oo keliya kama dhigi doonto cunto badbaado leh!

Xakamaynta ugu weyn waa in la xaddido wakhtiga cuntadu ku qaadato Aaga Khatarta Heerkulka. Ha u ogolaan bakteeriyadan wakhtiga inay bataan ka hor ama ka dib cunto karinta.

Ka dib, waxaanu sidoo kale faahfaahin doonaa qaar ka mid ah cuntooyinka kale ee dabiiciga ah ee soo saara sunta.

Lixda Wayn – Virus

Norovirus:

Cagaarshowga A

Si ka duwan bakteeriyada pathogenic, fayrasyadu maaha unug nool. Waxay DNA ku wareegsan yihiin qolof borotiin ah.

Ma aha noole nool sida bakteeriyada umana baahna cunto si ay u tarmaan. Cuntadu ama biyuhu waxay u dhaqmaan oo kaliya marti-geliyaha, waana ka dib marka ay galaan jidhka bini’aadamka inay taran karaan. Intaa waxaa dheer, heerkulka cunto karinta ee caadiga ah ma dili doono fayras.

Norovirus aad buu u faafaa wuxuuna u fidi karaa si degdeg ah. Waxay sidoo kale noqon karaan hawadu, tusaale ahaan, qof qufacaya, hindhiso, ama matagaya.

Norovirus waxaa la rumeysan yahay inuu mas’uul ka yahay in ka badan 58% dhammaan cudurrada laga soo sheego cuntada ee gudaha Mareykanka!

Norovirus


Sharaxaada

  • Norovirus waa nooca ugu badan ee gastroenteritis-ka fayras ee gudaha Maraykanka, oo leh waqti gaaban, shuban daran iyo matag muuqda
  • Waxay saamaysaa ku dhawaad ​​labaatan milyan oo qof sannadkii gudaha Maraykanka!

Xigasho

  • Xakameeyayaasha cuntada buka, diyaar u ah inay cunaan cunto, biyo wasakhaysan, qolof cayriin oo ka timid biyaha wasakhaysan
  • Caadi ahaan waxa ay qofka-ka-qof ugu kala qaadaa saxarada-afka, afka-afka, iyo nadaafadda shakhsi ahaaneed oo liidata, gacma-dhaqashada oo xun, iyo taabashada gacanta oo qaawan.

Dookhyada

  • Si dhakhso leh ugu faafiya dadka ku jira meelaha xaddidan sida isbitaallada, xabsiyada, dugsiyada, guryaha dadka lagu xanaaneeyo, iyo maraakiibta safarka
  • Waxa kale oo loo yaqaan “bug cruise ship” iyo “cuqdadda matagga jiilaalka” maadaama ay inta badan kor u kacdo xilliga jiilaalka marka dadku ay u muuqdaan inay gudaha ku jiraan marar badan.

Astaamaha

  • Lalabbo, matag soo baxay, shuban, calool xanuun, calaamado qandho dhexdhexaad ah
  • Muddada Kacsiga (Waqtiga Bilawga): 1 – 2 maalmood
  • Muddada: 1 – 3 maalmood
  • Xaalada Qaadista: Haa

Xakamaynta

  • Ka saarida kuwa gacanta ku haya cuntada cudurka qaba ee matagaya ama shuban qaba
  • Farsamo gacmo-dhaqid oo wanaagsan
  • Heerarka nadaafadda shakhsi ahaaneed ee adag
  • Ka fogow taabashada gacanta oo qaawan oo diyaar u ah inaad cunto cunto
  • Heerarka sare ee nadaafadda shakhsi ahaaneed
  • Alaab-qeybiyeyaasha la ansixiyay ee qolofleyda
  • Nadiifin waxtar leh iyo nadiifin

Cagaarshowga A


Sharaxaada

  • Cagaarshowga A waa caabuq beerka fayras ah, oo ku baahsan adduunka oo dhan
  • Waddamada soo koraya, iyo gobollada leh heerar nadaafadeed oo liita, dhacdooyinka infekshanka fayraskani waa mid sarreeya.
  • Malaayiin dad ah oo adduunka oo dhan ah ayaa lagu qiyaasaa inay qaadaan cudurka sannad kasta.

Xigasho

  • Xakameeyayaasha cuntada buka, diyaar u ah inay cunaan cunto, biyo wasakhaysan, qolof cayriin oo ka timid biyaha wasakhaysan, bulaacadaha
  • Caadi ahaan waxa ay qof-ka-qof ugu kala qaadaa dariiqa saxarada-afka, gacma-dhaqashada oo liidata, iyo taabashada gacanta ee qaawan

Dookhyada

  • Waxay door bidaa biyaha aan la daawayn iyo biyaha wasakhaysan
  • Sifeynta biyaha qolofleyda sida mussels iyo lohodka

Astaamaha

  • Qandho, lalabo, calool xanuun, cagaarshow
  • Calaamaduhu waxay caadi ahaan ku soo baxaan laba bilood gudahood, in kasta oo ay marmar socdaan ilaa lix bilood.
  • Dadka waaweyni waxay u muuqdaan inay leeyihiin astaamo aad u daran. Inta badan, beerku wuxuu sameyn doonaa soo kabasho buuxda.
  • Muddada Kacsiga (Waqtiga Bilawga): 10 – 50 maalmood
  • Xaalada Qaadista: Haa

Xakamaynta

  • Ka saarida kuwa ka shaqeeya cuntada cudurka qaba ee laga helay Cagaarshowga A
  • Ka saar kuwa ka shaqeeya cuntada ee lahaa cagaarshow toddoba maalmood ama ka yar
  • Farsamo gacmo-dhaqid oo wanaagsan
  • Heerarka nadaafadda shakhsi ahaaneed ee adag
  • Ka fogow taabashada gacanta oo qaawan oo diyaar u ah inaad cunto cunto
  • Heerarka sare ee nadaafadda shakhsi ahaaneed
  • Alaab-qeybiyeyaasha la ansixiyay ee qolofleyda
  • Nadiifin waxtar leh iyo nadiifin

CUTUBKA 2.3

dulin

Cudurada kale

dulin


Qaar badan oo ka mid ah noolahaan waxaa lagu kala qaadi karaa biyaha, ciidda, ama xiriirka qof-ka-qof. Marmar gudaha Maraykanka, laakiin inta badan wadamada soo koraya, noocyo badan oo dulin ah ayaa lagu kala qaadaa cuntooyinka sida:

  • kalluunka aan la karinin, carsaanyo, iyo mollusks.
  • hilib aan la karinin; dhirta biyaha ceeriin sida watercress.
  • khudaarta ceeriin ee ay wasakhaysay saxarada dadka iyo xoolaha.
  • Cuntooyinka qaar waxaa sidoo kale wasakhaysan kuwa cuntada ka shaqeeya kuwaas oo ku dhaqma nadaafad xumo.

Xakamaynta:


  • Alaab-qeybiyeyaal la ansixiyay
  • heerkulka karinta saxda ah

Wixii macluumaad dheeraad ah: https://www.cdc.gov/parasites/about.html

Sunta Dabiiciga ah ee Dhacda


Hoos waxaa ku tafatiran qaar ka mid ah sunta si fiican loo yaqaan iyo kontaroolada loo baahan yahay.

Fungi


  • Tan waxaa ku jira khamiirka, caaryada iyo boqoshaada.
  • Cunto kasta oo muujisa calaamadaha caaryada waa in la burburiyaa.
  • Boqoshaada qaarkood waxay leeyihiin sun si dabiici ah u dhacda qaarna waxay noqon karaan kuwo dilaa ah. Boqoshaada “Deathcap” waa tusaale caadi ah. Ilaa aad tahay khabiir, garashada boqoshaada badbaadada ama dilaaga ah way adkaan kartaa. Natiijo ahaan, had iyo jeer isticmaal alaab-qeybiye sumcad leh.

Digirta Kelyaha


  • Malaha aan la garanayn, haddana xaqiiqo la yaab leh ayaa ah in dad badan oo Talyaani ah ay u dhintaan karinta si khaldan ee digirta kelyaha marka loo eego arrimaha kale ee sunta cuntada ah!
  • Digirta kelyaha waxaa ku jira sun loo yaqaan hemaagglutinin.
  • Inta badan ganacsiyada cuntadu waxay u janjeeraan inay iibsadaan digirta kelyaha ee qasacadaysan ee hore loo kariyey tanina caadi ahaan waa ikhtiyaarka ugu badbaadsan. Sunta waxaa lagu baabi’iyaa in si sax ah loo qooyo ka dibna la karkariyo digirta ugu yaraan 15 daqiiqo.
  • Waxaa kor u kacay iibinta digirta kelyaha cayriin, haddii ay tani tahay dariiqa aad door bidayso, waa inaad si buuxda u raacdaa tilmaamaha soo saaraha. Taasi waxay tidhi, marka laga eego dhinaca badbaadada cuntada, digirta kelyaha ee hore loo kariyey ayaa ah doorashada ugu badbaadsan.

Rhubarb caleemaha


  • Caleenta Rhubarb ayaa si sii kordheysa loogu isticmaalaa qurxinta saxanada. Si kastaba ha noqotee, caleemaha waxaa ku jira sun ka kooban heerar sare oo oxalic acid ah.
  • Cawsku si fiican ayey u badbaadsan yihiin in la isticmaalo ilaa iyo inta si habboon loo kariyey, si kastaba ha ahaatee, marka laga eego dhinaca badbaadada cuntada, waxaan kugula talineynaa inaad iska ilaaliso isticmaalka caleemaha sida qurxinta.

Baradhada


  • Waxaa laga yaabaa inaad mar uun baadhay baradhada meesha aad wax ku kaydsato oo aad aragtay qaar bilaabay inay soo baxaan ama cagaar yihiin. Marar badan waxaad ka saari doontaa sprouts, iska indho tirto midabka, oo aad karisaa.
  • Baradhada soo baxday waxay soo saartaa kiimiko la yiraahdo solanine. Tani waxay keeni kartaa jirro, dawakhaad, iyo dareen gubasho oo afka ah.
  • Maareeye ahaan, (PIC), waxaad arkaysaa baradhada soo baxaysa, hubi in shaqaaluhu ogaadaan inay tahay in la burburiyo iyo sababaha.

Kalluunka Sunta leh


  • Kalluun badan ayaa laga yaabaa inay khatar ku noqdaan badbaadada cuntada.
  • Mackerel, snapper, barracudas, iyo baska badda waxay sababi karaan sumowga Ciguatera. Tani waa sun si gaar ah u xun, (sun), taasoo keeni karta jirro, shuban, neefsashada oo ku adkaata, shoogga anaphylactic, iyo xataa dhimasho. Sida sunta kale oo badan, cunto karistu ma disho sunta.
  • Tuna, mackerel, herring, iyo marlin waxay keeni karaan sumowga Scombrotoxic. Kalluunkani wuxuu leeyahay heerar sare oo ah histidine dabiici ah.
  • Xaaladaha kaydinta liidata iyo wakhtiga & ku xadgudubka heerkulka ayaa tan u rogi kara histamiin sun ah. Mar labaad, sida sunta kale oo badan, karinta oo keliya ma dili doonto sunta.
  • Shellfish waxa kale oo uu keeni karaa dhibaatooyin badbaadada cuntada. Khatartan kama dambaysta ah waxa loo yaqaan suntan shellfish-ka curyaanka ah oo soo saarta neurotoxin. Tani waxay keeni kartaa kabuubyo afka, qoorta, gacmaha, lugaha, neefsashada oo ku adkaata, iyo xitaa dhimasho.

Yaraynta Khatarta


Marxaladdan, waxaa laga yaabaa inaad ku fekereyso inaad u baahan tahay inaad ka saarto dhammaan kalluunka iyo shellfishka liiskaaga. Fadlan ha yeelin!!

Sida aan si joogto ah u sheegnay inta koorsadan oo dhan, kontaroolada aad u baahan tahay inaad meel dhigto waa mid fudud oo toos ah.

Waxaa jira laba kontarool oo aad u baahan tahay inaad meel ku yeelato:

  • Kaliya ka iibso alaab-qeybiye caan ah, sumcad leh kaasoo leh raad hanti-dhawr oo cad
  • Waxa kale oo aad muhiim u ah in aad leedahay siyaasad lagu xakameynayo wakhtiga iyo heerkulka adag ee kalluunka iyo qolofleyda. Weligaa ha kaga tagin kalluunka ama qolofleyda Aagga Khatarta Heerkulka in ka badan intii loo baahnaa.

Labadan koontarool ayaad si sax ah u helaysaa, waxaadna si weyn u dhimi doontaa khataraha.

FADLAN KIIMIKADA

Nasiib wanaagse naadir, si kastaba ha ahaatee, marka wasakheynta kiimikadu dhacdo waxay aad khatar ugu noqon kartaa jidhka bini’aadamka.

Calaamaduhu waxay ku muujin karaan laba siyaabood oo kala duwan:

Calaamadaha degdega ah

  • Tusaale ahaan: haddii aad si lama filaan ah u cabto warankiilo, astaamuhu si degdeg ah ayay u soo baxayaan waxaana ka mid ah matag, shuban, iyo gubasho afka, qoorta, laabta, ama caloosha.

Calaamadaha dib u dhaca

  • Kuwaani waa kuwo aad u dhaawac badan maadaama kiimikooyinka la soo uruuriyay muddo, ay suurtogal tahay inay u horseedi karaan xanuunka kalagoysyada, kansarka, iyo dhaawaca habdhiska dareenka. Tusaale ahaan tan waxa weeye sunta cayayaanka loo isticmaalo miraha iyo khudaarta oo aan si fiican loo dhaqin.

Xakamaynta


  • Waxaad u baahan tahay inaad hubiso in shaqaaluhu si buuxda ugu tababbaran yihiin halista wasakhowga kiimikada iyo hababka nadiifinta habboon.
  • Hubi in shaqaaluhu raacaan tilmaamaha soo saaraha ee ku saabsan dhammaan alaabta kiimikada, nadiifiyeyaasha, iwm.
  • Ha ku daadin kiimikooyinka weelasha kale ee aan lahayn tilmaamo.
  • Ku kaydi kiimikooyinka ka fog diyaarinta cuntada, kaydinta, iyo goobaha adeega.
  • Sidoo kale waa fikrad wanaagsan in shaqaalaha loo tababaro sida loo dhaqo miraha, saladhyada, iyo khudaarta ka hor inta aan la isticmaalin.
  • Isticmaalka alaab-qeybiyeyaal sumcad leh oo bixin kara raad hanti-dhowr oo cad.
  • Ku ilaali foomamka SDS ee saxda ah goobta.

Haddii aad ka shakisan tahay in qof uu ku dhacay wasakhayn kiimiko, wac lambarka deg-degga ah ee degaankaaga oo weydii tafaasiisha Xakamaynta Sunta

.

Wasakhowga Birta


Jirrada cuntada ka dhalata ee ka timaada birta aad ayay dhif u tahay. Si kastaba ha ahaatee, waxaad u baahan tahay inaad ka hubiso weelka jikada iyo digsiyada wixii jajab ah ama dildilaac ah. Sidoo kale, iska ilaali digsiyada naxaasta ee duugga ah. Haddii aad shaki ka qabtid, ama aad aragto digsiyada la jarjaray, tusaale ahaan, ka saar ganacsiga. Tuur iyaga.

FADAHA JIRKA

Wasakhowga jidhka waxa loo kala saaraa shay kasta oo aan cunto ahayn oo ku jira cuntada wakhtiga dhalmada ama ku dhici kara cuntada marxalad kasta oo aad qaliinka ku jirto.

Inta badan wasakhowga jireed khatar dhab ah kuma laha caafimaadka, (darnaanta hoose), si kastaba ha ahaatee, dhaawacyo ka sii daran way dhici karaan.

  • Wasakhowga jireed waxaa ka mid ah jirka shisheeye sida dhalooyinka, cidiyaha, faashado, dambaska sigaarka, wasakhda, lafaha, rinjiga ka soo burqanaya darbiyada, kartoonada, balaastigga, alwaax, miridhku, xadhkaha, birta, ama biraha kale.
  • Waxay kaloo noqon karaan shay si dabiici ah u dhaca sida lafaha kalluunka ama lafaha digaagga.
  • Sidoo kale, cayayaanku waa il kale oo caadi ah, sida xadhkaha shimbiraha, baalasha, dirxiga/ugxanta, meydadka.

Xakamaynta


Hubi in cuntada had iyo jeer aan lagu baakadeynin meel gaar ah oo ka fog meelaha cuntada lagu diyaariyo si loo yareeyo khatarta wasakheynta jirka ee baakadaha.

Sidoo kale, Bug Zappers waa in aan lagu yasin meel u dhow cuntada furan ( cayayaannada dhintay jir ahaan way ku dhici karaan cuntooyinka oo way sumayn karaan). Sida habboon, waa in la dhigaa meel u dhow albaabbada dibadda.

FADLAN KULA KAS AH

Tani waa halka qof ama koox dad ah ay si ula kac ah isugu dayi doonaan inay wasakheeyaan cuntada. Inta ugu badan, shilalka badankoodu waxay ka yimaadaan shaqaale xanaaqsan iyo shaqaalihii hore. Si kastaba ha ahaatee, waxaan ku noolnahay duni isbedbedesha, waxaana jirtay marar weeraro si ula kac ah loogu isticmaalo lacago baad ah oo laga qaado meherad ganacsi waxaana nagu soo kordhay khatarta ka imanaysa dhaqdhaqaaqayaasha iyo argagixisada.

FDA waxay abuurtay barnaamijka difaaca cuntada, (ALERT), si ay uga caawiso hawlgalada eegida fursadahan oo ay ogaadaan meelaha hawlgalkooda laga yaabo inay nugul yihiin.

Aan ku guda jirno soo jeedintooda FIICAN:

A = Xaqiiji

  • Isticmaal alaab-qeybiyeyaal la ansixiyay oo waliba ku dhaqma difaaca cuntada
  • Gawaadhida keenista ma ka xidhan yihiin inta u dhaxaysa dhalmada?
  • In la helo xubin shaqaale ah si uu u eego dhalmada

L = eeg<,/h4>

 

  • Ma xidhi kartaa meelaha kaydinta?
  • Ma xaddidi kartaa gelitaanka goobaha diyaarinta iyo kaydinta?
  • U yeelo nidaam si badbaado leh loogu maareeyo cuntada dhaawacantay
  • Hubi in kiimikooyinka lagu kaydiyo meel ka fog meelaha cuntada ee meel kaydinta qufulan
  • Tabobar shaqaalaha si ay u raadiyaan una sheegaan khataraha cuntada

E = Shaqaale

  • Samee hubinta taariikhda shaqaalaha
  • Yaree gelitaanka meelaha aanay u baahnayn inay galaan
  • Hubi in booqde kasta lagu xujeeyo oo weydii aqoonsi
  • Hubi in dhammaan shaqaaluhu ay fahmaan in wasakheynta ula kac ah ay ka soo horjeedo sharciga oo aad MAR WALBA tallaabo qaadi doonto

R = Warbixin

  • Hayso dhammaan macluumaadka khuseeya, tusaale ahaan, qoraalada geynta, faylasha shaqaalaha, hubinta taariikhda, iyo kormeerada laga yaabo inaad samaysay
  • Waxaa laga yaabaa in la dejiyo, (ama lagu daro), xeerka anshaxa shaqaalaha oo dhammaan shaqaaluhu ay saxeexaan dukumeentiga

T = Hanjabaad

  • Deji hannaan ku saabsan waxa aad samayn lahayd haddii ay wax dhacaan
  • Samee liiska xiriirka degdega ah oo ay ku jiraan maamulada sharciyeynta deegaankaaga
  • Isla markiiba u soo sheeg khatarta
  • Samee hab lagu haayo cuntada aad ka shakisan tahay in ay wasakhowday

SIDEE LOOGA AMAAMAYN KARO XANUUNKA CUNTADA KA DHACDAY

Xataa hawlgallada sida ugu wanaagsan loo maamulo waxa laga yaabaa inay la kulmaan cudur ka dillaacay cuntada. Way dhacdaa!!

Qodobka ugu muhiimsan waa inaad taqaan sida looga jawaabo dillaaca iyo sida loola macaamilo Kormeeraha Waaxda Caafimaadka ee degaankaaga. Kalsoonida ay ku qabaan sida aad wax uga qabatay cudurka dillaacay waxay noqon doontaa mid aad muhiim u ah waxayna si weyn u saameyn kartaa sida ay kula macaamilayaan iyo qalliinka.

Talaabooyinka aad u baahan tahay inaad qaado waa:

Xog

  • Soo ururi macluumaadka ugu badan ee suurtogalka ah.
  • Faahfaahin magaca qofka, ciwaanka, tafaasiisha xiriirka, nooca jirrada, calamadaha, marka ugu horraysa ee uu bukooday, iyo muddada.
  • Cunto noocee ah ayay aaminsan yihiin in uu xanuunka keenay?
  • Ma maalmihi ka horeeyay ama ka dib guriga ayay wax ku cuni jireen? (Waxa laga yaabaa in xanuunku aanu ka iman qaliinka)
  • Faahfaahin dheeraad ah oo aad soo ururiso, way fiicnaan doontaa fursadda lagu aqoonsan karo cudurka dillaacay, mar labaadna tani waxay kordhin doontaa kalsoonida DOHI.

Madaxda

  • Isla markiiba la xidhiidh maamulka deegaankaaga.

Kala saar

  • Marxaladdan waxaa laga yaabaa inay adkaato in la go’aamiyo badeecada cuntada keentay dillaaca, si kastaba ha ahaatee, haddii aad taqaan ama aad ka shakisan tahay, markaa waxaa habboon in la aqoonsado oo si cad loo calaamadiyo “Ha Isticmaalin” & “Ha Burin.” Maamulka ayaa laga yaabaa inay rabaan inay ka saaraan cuntada si ay baaritaan dheeraad ah u sameeyaan.
  • Hubi in lagu kaydiyay meel ka durugsan cuntooyinka kale oo wargeli shaqaalaha.

Macluumaadka Alaabta

  • Faahfaahin intaad ka heli karto alaabta la yaqaan ama la tuhunsan yahay.
  • Ku dar sharaxaad, isticmaal kasta oo taariikho ah, taariikhaha wax soo saarka, diiwaanada heerkulka kaydinta, karinta, ama haynta.
  • Macluumaadka badan ee aad bixin karto, ayaa sii badanaysa waxay muujinaysaa inaad si sax ah u maamulayso hawshaada. U caddee DOHI-gaaga inaad fahantay badbaadada cuntada oo aad qaadayso taxaddar kasta oo macquul ah. Xusuusnow Difaaca Ku dadaalista.

Shaqaale

  • Haddii aad garan karto cuntada laga hadlayo iyo cidda ku lug lahayd wax-soo-saarkeeda, waxaad awoodi doontaa inaad go’aamiso inay qayb ka qaateen faafitaanka.
  • Kala hadal iyaga cuntada laga hadlayo. Hubi aqoonta ay u leeyihiin heerkulka karinta, wasakhowga isdhaafka ah, iyo nadaafadda shakhsi ahaaneed, tusaale ahaan.
  • Sidoo kale, kala hadal xaaladooda caafimaad.
  • Xusuusnow, shaqaaluhu waa kuwa ugu faddaraysan cuntada.

Kormeerka DOHI

  • La shaqee kormeeraha, waligaa ha murmin, ha khilaafin. Waxay u joogaan inay ku caawiyaan.
  • Doorkoodu waa ilaalinta caafimaadka bulshada, ee maaha inay xidhaan qalliinkaaga.
  • Macluumad badan oo aad si badheedh ah u bixin karto, in badan oo aad la shaqeyso iyaga, in badan oo aad muujiso aqoontaada badbaadada cuntada, ayay u badan tahay in ay u eegi doonaan inay ku caawiyaan.
  • Xaalado badan, waxay noqon kartaa burbur fudud oo habraac ah waxayna kugula talin doonaan tillaabooyinka lagu saxayo tan waxayna ku siinayaan hagitaan ku saabsan dib-u-tababarka.
  • Si aad ugu celiso faallooyinkayagii hore, la shaqee iyaga!

Dib u eegis

  • Maxaa khaldamay?
  • Waa maxay tillaabooyinka aad u baahan tahay inaad meel dhigto si aad u yarayso khatarta hore u socota?
  • Xaalado badan waxa laga yaabaa inay ahayd xubin shaqaale jirran, farsamooyin kaydinta khaldan, wakhtiga iyo ku xad-gudubka heerkulka, cunto la’aanta shakhsiga. Waxa laga yaabaa inay si fiican ula socdaan gacmo-dhaqashada ama hababka adag ee nadiifinta iyo nadaafadda.
  • Qodobka ugu muhiimsan waa in la fahmo waxa qaldamay ka dibna la beddelo/ hagaajiyo habka.

FADLAN ” SOCDAALKA CUNTADA “

Xasaasiyadda CUNTADA

Qeybta ugu dambeysa ee cutubkan, waxaan uga hadlaynaa xasaasiyadaha.

Dalka Mareykanka, in ka badan 15 milyan oo qof ayaa qaba xasaasiyad cunno ku saleysan. Taasi waa tirakoob cabsi leh oo tirada dadka xasaasiyadda leh ayaa sii kordhaya!

Tani waa walaac sii kordhaya ee warshadeena iyo maamule ahaan, waxaad u baahan tahay inaad fahamto xaqiiqooyinka asaasiga ah iyo sida aad u yareyn karto khatarta bukaanka. Waxa kale oo aad leedahay masuuliyad sharci iyo mid damiirba leh si aad u ilaaliso qof kasta oo xasaasiyad ku leh. Qaybtan waad khaldantahay oo qof baad dili kartaa.

Gobolo badan, tababbarka Wacyigelinta Xasaasiyadda ayaa noqonaya shuruudo khasab ah heerka maamulaha. Haddii aysan weli sharci ka ahayn gobolkaaga, weli waxaa aad loogu talinayaa inaad raadsato tababar dheeraad ah si aad u fahamto arrintan sii kordheysa.

Caawimada ayaa gacanta ku haysa shirkado badan, oo ay ku jiraan nafteena, ayaa hadda bixiya koorsooyin tababbarka wacyigelinta Xasaasiyadda.

Haddaba, waa maxay xasaasiyadda cuntadu siday u saamaysaa qof?

Xasaasiyadda cuntadu waxay dhacdaa marka habka difaaca jidhku, oo caadiyan ka shaqeeya ilaalinta jidhka, uu si khalad ah u weeraro borotiinka cuntada.

Jidhku waxa uu khatar u arkaa borotiinada cuntada qaarkood waxana uu isku dayaa in uu is difaaco, mararka qaarna uu yeesho cawaaqib xumo.

Kuwa qaba xasaasiyadda, xitaa xadiga ugu yar ee walaxda xasaasiyadda leh waxay u keeni kartaa falcelin u dhexeeya dareen jilicsan ilaa shoog anaphylactic iyo xitaa dhimasho haddii aan si dhakhso ah loo daweyn.

Mar haddii aan la garanayn sababaha keenay falcelinta xasaasiyadda iyo dulqaad la’aanta cuntada, ka fogaanshaha cuntada xun ayaa hadda ah habka keliya ee uu bukaanku u maareeyo xaaladdiisa.

Calaamadaha Fal-celinta Xasaasiyadda


Nooca falcelinta iyo darnaanta waxay ku xirnaan doontaa qofka. Xaaladaha qaarkood, xitaa xaddi aad u yar oo xasaasiyad ah, sida lawska, ama xitaa qaybaha boodhka ah ee lawska waxay keeni karaan falcelin xun oo daran oo ay ku jirto shoog anaphylactic ah oo khatar ah.

Waqtiga ay qaadanayso inta u dhaxaysa aqoonsiga weerarka iyo jawaabta gargaarka degdegga ah waxay si fudud u noqon kartaa arrin nolol iyo geeri ah.

Falcelinta caadiga ah waxaa ka mid noqon kara:

  • Biyo-baxa maqaarka iyo finan maqaarka ah
  • Calool xanuun, shuban, ama calool istaag
  • Lalabbo iyo/ama matag
  • Hoos u dhac lama filaan ah oo ku yimaada cadaadiska dhiigga oo keenaya daciifnimo, dawakhaad, iyo xitaa miyir la’aan
  • Liqitaanka ama hadalka oo ku adkaata waxaa sabab u ah bararka cunaha iyo carrabka
  • Neefsashada oo ku adkaata sababtoo ah ciriiriga marinnada hawadu
  • Neef daran
  • Burbur & miyir la’aan (shoog anaphylactic)
  • Geerida

Qof kasta oo yiraahda wuxuu leeyahay xasaasiyad waa in si dhab ah loo qaataa.

Xasaasiyadda Qarsoon


Xasaasiyadda qarsoon waxay u badan tahay inay yihiin khatarta ugu weyn ee badbaadada waana inaad ka taxadartaa markaad samaynayso saxan ama aad isticmaalayso walxo ku jirta alaab dhammaatay.

Hoos waxaa lagu tafatiran yahay qaar ka mid ah tusaalooyinka caadiga ah ee maaddooyinka qarsoon ee alaabta sida caadiga ah loo isticmaalo.

  • Kalluunka (anchovies) gudaha: Suugo Worcestershire, Bariiska shiilan ee gaarka ah
  • Shellfish in: Bariiska shiilan ee gaarka ah
  • Caano ku jira jiis, Cunto fudud oo baradho ah, Yogur, subag, kareem
  • Miraha ku jira: Koofiyadaha Curry ee Hindida, Suugo/Suugo Thai ah, Saliid karinta, Rooti
  • Soy in: Saliidda karinta, Suugo soy ah
  • Ukunta ku jirta: keega, keega glaze
  • Qamadiga ku jira: Rooti, ​​Keega, Saldhigyada Pizza-da, Baastada sida xaashida Lasagne, Cubes Stock, iyo Maraqa Worcestershire.

Waxaa laga yaabaa inaadan rabin inaad bedesho ama ka saarto maaddooyinka saxanka, laakiin waxaad u baahan tahay inaad fahamto xasaasiyadaha qarsoon ee ay ku jirto iyo, ka sii muhiimsan, ku dar liiskaaga cunto karinta oo hubi in dhammaan shaqaaluhu ogaadaan.

Hababka Isgaarsiinta


Isgaarsiintu waa muhiim si looga hortago falcelinta xasaasiyadda.

Qof kasta oo meheradda ku jira waxa uu u baahan yahay in uu fahmo sababta hab-socodyadani ay u diyaarsan yihiin oo ay qadariyaan sida khatarta ah fal-celinta xasaasiyaddu u noqon karto.

Fikrad wanaagsan ayaa ah in la qabto warbixin kooban oo kooxda ah. Waa wakhti ku haboon in la tababaro, laga hadlo liiska iyo isbeddelada alaab-qeybiyaha oo la dejiyo sida loola xiriiro macluumaadka xasaasiyadda macaamiishaada.

Qodob kale oo muhiim ah ayaa ah in had iyo jeer la hubiyo in shaqaalaha cusub iyo shaqaalaha ku meel gaarka ah ay fahmaan waxa loo baahan yahay, sababtoo ah tani waxay noqon kartaa isku xirka daciifka ah ee hawlgalkaaga.

Ku dhiiri geli qof kasta inuu weydiiyo haddii aanu waxba garanayn.

Samee habraac cad oo ku saabsan sida shaqaalaha guriga hore ula xiriiraan shaqaalaha jikada marka uu xasaasiyad ku leeyahay meheradda dhexdeeda.

Had iyo jeer xasuuso: La xidhiidh – La xidhiidh – La xidhiidh

Alaab-qeybiyeyaasha & Kaydinta


Kaliya isticmaal alaab-qeybiyeyaal la ansixiyay oo aad ku kalsoon tahay oo bixin kara macluumaad faahfaahsan oo faahfaahsan.

Haddii alaab-qeybiyahaagu kuu keeno shey aan ahayn astaantaada caadiga ah, si taxadar leh u eeg guddiga maaddooyinka si aad u hubiso in alaabtu ku habboon tahay. U fiirso maaddooyinka qarsoon

Marka la eego kaydinta, si cad u calaamadsan, weel kayd ah oo gaar ah oo loogu talagalay xasaasiyadaha magacaaban oo leh daboolyo sugan si looga fogaado wasakheynta. Sanduuqyada kaydinta balaastiga ee cad, xooggan ayaa ku habboon.

Ku kaydi cuntooyinka xasaasiyadda leh meel gooni ah oo qolka kaydinta ah. Haddii ay taasi suurtogal noqon waydo xajmiga kaydinta awgeed, dhig cuntooyinka xasaasiyadda leh khaanadaha hoose/hoose si aad uga hortagto daadad iyo dhibaatooyinka xidhiidhka.

Had iyo jeer isticmaal qaaddo go’an si aad u baabi’iso alaab kasta oo xasaasiyad leh. Ha isku dayin inaad u isticmaasho hal qaado oo badeecado kala duwan ah.

Diyaarinta Cunnada – karinta – Isku-darka saxanka


Marxaladdan habsocodku marayo, khatarta xidhiidhku waa meeshii ugu saraysay.

Hal ilbiriqsi oo ka maqnaanshaha feejignaanta waxay yeelan kartaa cawaaqib xun. Khalad caadi ah oo fudud marka aad mashquul tahay waa inaad isticmaasho qaaddo walaaqaya oo isku mid ah, adigoo kula xiriirinaya saxanka ilbidhiqsiyo gudahood!

  • Waxaan si adag ugu talinaynaa qaybo gaar ah sida malqacadaha, saqafka, suumanka, mindiyaha, digsiyada, iyo saxarada foornada.
  • Kuwaas waxaa loo kaydin karaa si gaar ah waxaana la isticmaali karaa marka macmiilku uu ku wargeliyo shaqaalaha xasaasiyadda. Hubi in si fiican loo nadiifiyay ka dib oo aan loo isticmaalin alaabada kale marka ay mashquul yihiin.
  • Sidoo kale, siyaasad adag oo gacmaha lagu dhaqo waa in la ilaaliyaa ka hor inta aan la diyaarin suxuunta aan xasaasiyadda lahayn.
  • Dhammaan shaqaaluhu waa inay ogaadaan siyaasaddan oo ay ku jiraan shaqaalaha guriga.

Hore ee Adeegga Guriga


Marka lagu daro diyaarinta iyo karinta, “guriga hortiisa” waxay u badan tahay inay tahay meesha ugu khatarta badan iyo meesha ay si xun u khaldami karto.

Saddexda qodob ee khatarta ah waa Is- Adeegga, Macluumaadka Menu, iyo Shaqaalaha!

Is-adeegga

Meelaha is-adeegga u oggolaanaya macmiilku inuu naftiisa u adeego waa aag walaac leh.

Meesha ay macaamiishu naftooda ugu adeegaan, weelka wax lagu kala qaybiyo waa in loo isticmaalo shay kasta si looga fogaado in la is dhaafsado.

Qaadooyinka adeegga, fargeetada, ama suumanka ayaa qaadi doona xasaasiyadaha. Waa lama huraan in maacuunta wax lagu adeegto oo nadiif ah oo gooni ah mar walba loo isticmaalo dadka xasaasiyadda qaba.

Macluumaadka Menu

Doorashada ugu fiican marka la abuurayo menu-yadaada waa inaad u caddayso oo si sahlan u akhrido kuwa leh xasaasiyadda cuntada.

Isku day inaad ku xusto xasaasiyadaha sharaxaadda menu, tusaale ahaan, Strawberry Tart with Almonds.

Ku dar bayaan liiskaaga Tusaale ahaan: “Kahor intaadan dalban cuntadaada iyo cabbitaannadaada, fadlan la hadal xubin ka tirsan shaqaalaha haddii aad leedahay xasaasiyad cunto ama dulqaad cunto”.

Hore ee Shaqaalaha Aqalka

Haddii macaamiil uu qabo su’aal ama codsi ku saabsan xasaasiyadaha ku jira saxan gaar ah, shaqaaluhu waa inay si taxadar leh u dhegaystaan ​​waxa macmiilku u sheegayo oo ay qoraan macluumaadka.

Waa inay macluumaadka dib ugu akhriyaan macmiilka si ay u hubiyaan inay hayaan tilmaamo sax ah oo ku saabsan cunto kariyaha.

Had iyo jeer ku dhiiri geli shaqaalaha inay daacad ahaadaan oo weydii haddii aanay garanayn. Haddii tusaale ahaan ay heli waayaan macluumaadka loo baahan yahay, mar kale daacad u noqo oo ogeysii macmiilka. Waxay qadarin doonaan daacadnimada.

Nadiifinta


Nadiifinta waxtarka leh oo dhammaystiran ayaa qayb muhiim ah ka ciyaarta dhimista khatarta is-dhaafsiga xasaasiyadda.

Shaqaaluhu waxay u baahan yihiin inay go’aamiyaan waxa, meesha, iyo sida aad u nadiifinayso ka hor inta aanad bilaabin diyaarinta.

Ka fakar qodobada khatarta ah:

    • Qaboojiyaha/ qaboojiyaha gacmaha
    • Goobta diyaarinta
    • Alaabooyinka cuntada ee horay loogu isticmaalay aagga u diyaargarowga, goobta wax lagu kariyo, iyo aagga fadhiga
    • Ma mudan tahay in la sugo dhawr miridh si uu adeeggu u gudbo ka hor inta aanad bilaabin nadiifinta?
    • Maacuun, dheriyo, digsiyo, mindiyo iwm oo loo baahan yahay
    • Taarikada, qalabka wax lagu gooyo, muraayadaha
    • Ka warran jaakada kuuggaaga, koofiyaddaada iyo koofiyaddaada? Ma nadiif yihiin?

Ka fikir dhammaan khataraha ka dibna ka saar.

Scroll to Top